eCommons3: een eerste terugblik

The economies of sharing

The economies of sharing

by Beelden voor de toekomst

Donderdag 11 en vrijdag 12 oktober was het moment daar: de derde editie van Economies of the Commons met als thema Sustainable Futures for Digital Archives. Het uitzicht over het IJ; het tweedaagse programma vol hoog aangeschreven nationale en internationale sprekers; de bijzondere keynotes van de main track; de blik achter de schermen van het project Beelden voor de Toekomst project in de parallel track; 280 deelnemers vanuit de professionele en academische wereld; #eCommons3 als trending topic op Twitter; de vermakelijke BeeldQuiz; de exclusieve voorpremière van Frankenweenie en de schitterende surrealistische show van Urbi et Orbi in de beeldschone arena van EYE maakten dat deze eCommons-editie meer dan geslaagd is.

audience

Op inhoudelijk vlak was eCommons3 uitdagend en informerend, wat voor een belangrijk deel te danken is aan de twee uitstekende moderators Joeri van den Steenhoven (main track) en Emjay Rechsteiner (parallel track). De sprekers en panels hebben natuurlijk het grootste aandeel in het succes. De eerste keynote ‘We’ve digitized the archive... now what? – Speculations on the cultural dynamics of the 21st Century’ van William Uricchio (MIT) zette met een krachtige theoretische uiteenzetting de grote onderwerpen van eCommons3 op de kaart. Gedurende de opvolgende sessies zijn deze vanuit verschillende invalshoeken uitgewerkt.

In de sessie The Economies of Sharing werd door de commons-theoreticus David Bollier (www.bollier.org) een beeld geschetst van de grotere ideeën achter de ‘Commons’ en de uitdagingen voor de archieven (“archives as cultural infrastructure”) die daar in zijn optiek mee samenhangen.

Tegelijkertijd werd in de parallel track in een strak geregisseerde reeks 10-minuten-presentaties kennis gedeeld met de sector over de resultaten, uitdagingen en lessen die Beelden voor de Toekomst heeft opgeleverd. Relevante informatie voor reflectie en discussie, maar vooral zeer bruikbaar voor hen die nog aan het begin staan van een dergelijke operatie.

Dag twee van eCommons3 werd ingeleid door Kate Theimer (ArchivesNext) met haar idee dat het archief van de toekomst minder om de materiële inhoud en meer om de gebruiker draait. Gebruikers kunnen tegenwoordig zelf expert en curator zijn en hun behoeftes moeten dus centraal staan. Julia Noordegraaf nuanceert dit idee: archieven zouden de rol van curator juist opnieuw op zich moeten nemen om het materiaal in context te presenteren en de gebruiker te begeleiden.

Mirko Tobias Schäfer & Kate Theimer

John Ellis’ interpretatie van het hanteren van auteursrecht, het best wordt uitgedrukt in zijn woorden “We should move away from copyright and exceptions to copyright as exception”, maakte grote indruk en leidde tot een discussie tussen Marco Rendina en John Ellis over auteursrecht. Bijna gelijktijdig barstte in de parallel track ook een vurige auteursrechtendiscussie los tussen Geraldine Vooren (EYE) en Pictoright. Hoewel de conferentie niet teveel nadruk op auteursrechtelijke problemen probeerde te leggen, blijkt het onderwerp erg te leven onder deelnemers en wordt het belang keer op keer benadrukt.

In de slotsessie reflecteerden Hans Westerhof (Beeld en Geluid) en Marjan Hammersma (DG Cultuur & Media, ministerie OCW) op de successen en tekortkomingen van Beelden voor de Toekomst. Ze schiepen daarmee tegelijkertijd de contouren van een toekomstagenda voor de sector. Hoewel de (met name auteursrechtelijke) obstakels verschillende malen duidelijk naar voren zijn gekomen tijdens de conferentie, werd door hen duidelijk in herinnering gebracht dat het project aan brede beschikbaarheid van materiaal nog wensen open laat. Hammersma, vanaf het prille begin bij Beelden voor de Toekomst betrokken, bevestigde dat de broodnodige veranderingen in het auteursrechtenstelsel hoog op de beleidsagenda’s horen te staan om ook het brede publiek mee te kunnen laten genieten van een grote operatie als Beelden voor de Toekomst. Een brede beschikbaarheid is noodzakelijk want alleen dan kan de culturele, economische en sociale waarde van het gedigitaliseerde materiaal ook een publieke waarde krijgen. Een kritische noot van professor Bernt Hugenholtz onderschreef de beperkingen van de auteurswet die Marjan Hammersma benoemde op zeer scherpe wijze.

Paul Keller, Marjan Hammersma & Sandra den Hamer

Binnenkort verschijnen op de website www.ecommons.eu verschillende verslagen van eCommons3 van studenten van de Master Preservation and Presentation of the Moving Image van de Universiteit van Amsterdam.

Bekijk hier alvast de foto’s van dag 1 en dag 2.